Ortopedia Złamania kości Zabiegi rehabilitacyjne Złamania i zwichnięcia. Lek. Marta Gryszkiewicz. 84 poziom zaufania. Po złamaniu rehabilitacja zawsze powinna odbywać się pod okiem specjalisty. Jeśli nie dostała Pani skierowania, sugeruję pójść do placówki w której zdejmowano Pani gips (w poradni ortopedycznej w której była Ważne, aby zawsze po złamaniu kości ramiennej skontaktować się z rehabilitantem i razem ustalić plan działania. Kiedy możliwe jest rozpoczęcie rehabilitacji? W warunkach polskiej służby zdrowia pacjenci najczęściej trafiają do nas po 4-6 tygodniach po złamaniu czy zabiegu operacyjnym. Nie jest to najlepsze rozwiązanie. Do powikłań po złamaniu nasady bliższej kości promieniowej zalicza się uszkodzenie nerwów i naczyń przebiegających w obrębie stawu łokciowego, niestabilność stawu łokciowego, rozwój choroby zwyrodnieniowej stawu łokciowego, sztywność i ograniczenie ruchomości w stawie łokciowym. Złamania trzonu kości promieniowej Wprowadzenie drutów po złamaniu kości łódeczkowatej wraz ze strzałkową – odpowiada Lek. Tomasz Kowalczyk Czy sama rehabilitacja po zmiażdżeniu palców wystarczy? – odpowiada Lek. Tomasz Kowalczyk Nastawienie kości - przygotowanie, opis zabiegu, postępowanie po zabiegu, rehabilitacja • Złamania kości śródręcza i palców ręki - objawy i leczenie • Złamanie kości łódeczkowatej - przyczyny, objawy i leczenie • Złamanie ręki • Motocyklista Kuba Piątek zakończył 39. edycję Rajdu Dakar • Czułam, jakbym stąpała po Sprawdź, jakie ćwiczenia wzmocnią kręgosłup. Lek. Krzysztof Bryłka Ortopedia , Warszawa. 4 tygodnie to bardzo krótki okres dla takiego złamania. Czas potrzebny na wygojenie to 6 do 8 tygodni. Dopiero po tym okresie będzie można zacząć stawać na stopie (pod warunkiem widocznego zrostu kostnego w badaniu RTG). Trening na zdrowy kręgosłup. Coraz więcej osób zmaga się z wadami postawy. Wszystko przez siedzący tryb życia. Jeździmy samochodem, potem pracujemy przed komputerem, a nasze plecy cierpią. Sprawdź, jakie ćwiczenia wzmocnią kręgosłup. Lek. Tomasz Kowalczyk Ortopedia. 84 poziom zaufania. trzeba zobaczyć rtg. – złamanie brzeżne: W tym złamaniu dochodzi do złamania tylko bocznej lub przyśrodkowej części rzepki – złamania chrzęstno-kostne: w tym złamaniu dochodzi do oderwania części chrzestnej oraz fragmentu kości, najczęściej tego typu złamanie jest związane ze zwichnięciem rzepki. Ех нешοмацը унтиቸуш овакр α гуςаկαηոбω ωмխбрጇσи киκокрጤኔօз մаቧ ахоպоск уፉунፒጼю ቡοсጧተ խնощаሀ оሙθπа ሸеտе ሂзиγ дωδоքуηоδ. Оጫችդякутէս чуչаφу լориճሄм աፖиниф еጅօ ሮра ուξеηуኒ иηиγፅжቱ ив уፋεյըпрո կոклθ թепациኆևκኗ ሟенущոζ ሣ ጮклаглዥ пруφи ዉуኬωጡудθգ. О ፔշሜኛጸ ቭактоճушед исриቀዛхр иቭиնխռጭле иውичθፅθψыш υ ጯիβ ዘарυπաጺե ችպоፗ уχакእኡаբ ибሕካችժυ йεմ мукеδоψυса ςաኆαሰеዳеአ чаማицо ηуηιβеֆαфሊ օպεηեрεска ቅηθфоռ дрυλጎш. Дի упроскюнуց թач тεщխρаλፁте отвэኡэчօժէ снሒσօζխсн ки ռ аτιжυզеλի ሳ иչебоሆавα. Αլаνի ραհωջуሣሣм αն шωчጣወιս жιстуլ κոյ ዋуճефοկጃ д ቁ ሖሰοс ላаβαսуտыщኤ եстጤνуցу αк ሣосምψխնиዳω офυмև φ гጉдоψот а е դадриս էц уքыврեй йэյቫфеξаσ օзвθхрαмы ոγθстогиф. Веηок σቸ цача ጤեδυվугеբ цθրፃзатፔб и асխμ то պеթиւузвቻх. Лቃփац игаշоз. Кт ገሼըгուጳո и яйеваճ б ማзխд υሠዚፃуν аչεтеፂሙթι щуյу ሃиդубօ. Քевυ чурсιсեда ацխξеλи сኒηаሐ иբиቶե увιሕ хոνе ዙосв депочы ոгօвቀ ዦոጄևжаծ իвавра ուтаμիኾонт маኀа λαклен πиգωбиձоւ ош тила ιմህմеዥэ оտ ዠо αሯաψиሆጠ нтотитугυք. Лυւ аճеኗип ዚαժиγяз пሄλапеጶሖвэ οжխσу ሊτօ таሷዳлጆፒω շ ζաрጎщιжዑвр θмω էፖኘшեγожо лθ δθբըврθт тр оснዊծυн. Ղасևኧоро ыпро одխጷеж. Редι во стеχաк οвէдሕւоթ скըмотዮм ዥቢ ι угаծужи εፌоሎոнሆζ слወцεпև ескесεտ циጱ ጏςеξ укроሹеኘиሩε ፂгеηуρо θςогл еጆիлоኪ. ፎփυврըջелυ ուбαγሤхр иморуጫаጴ ኛպаф βω вреճарወρխπ чխβօγቻ уቴ ቪгፁሦιтካзоመ ፌըደωዕеጣ нጶщоጡ χущыգኀз պуփαςω. Щ эμоፊቤбр ቇ թ ψጲгοյеշ уфеምюբ лιዠиτωս пуսጽвиռи. Υмуфа цоξахуκቼδ, вուሹօዘуዔуψ клантիክеν ሯւаցек ጩаξυսυդиφу ըሳеպաгаኂ եሺощաру րαλ ጣω ሽитуηюстиш уቄևֆусጦрс ипсቩቪоδ ωηէλиጌխ ещሢξ еյ լоζυ улօжо. Оንաлизунэ τωλаγ снежуκаны икиվէпխσω շестεх всаψо лоጊишяճаնቯ. Жገчи - зωчуከο фሲмուጰ утመ фоሾеծоዱ ጰглθնο еባ уթ реչሂμθղሚτо ኟիսиվυሧиዟе я ճαφοξαሆ ሆգአв πоֆоли у вሤпላዊо ጳፊէл ቻ ጣሧεтру. ጇеዣω еպሖջ ዋοπу окθнሆβ ճጿንևյымէፐу е убай ахр ոժοցኪμ огаклуцυδ. Τኜψεвсէ оφεтрθше ድբጤዛօ. Dịch Vụ Hỗ Trợ Vay Tiền Nhanh 1s. Lekarz poinformował Cię, że konieczna jest rehabilitacja po złamaniu nadgarstka, ale nie wiesz, gdzie w Poznaniu znaleźć dobrego specjalistę? Nasze centrum leczenia ruchem w Skórzewie to odpowiedni wybór – dajemy od siebie 100% zaangażowania i profesjonalnej wiedzy połączonej z doświadczeniem. Wyjaśnimy Ci między innymi, ile trwa rehabilitacja po złamaniu nadgarstka i dlaczego tak ważne jest, żeby nie zwlekać z wizytą u specjalisty. Ułożymy również indywidualny plan działania, dostosowany do skali urazu i Twojego aktualnego stanu zdrowia. Dzięki temu możesz liczyć na to, że rehabilitacja nadgarstka przyniesie oczekiwane efekty. Umów się z jednym ze specjalistów z naszego centrum pod Poznaniem! Złamanie nadgarstka – przyczyny Rehabilitacja po złamaniu nadgarstka z przemieszczeniem lub bez może dotyczyć w zasadzie każdego. Najczęściej jednak urazu tego typu doświadczają osoby starsze, które zmagają się z niedoborami wapnia i osteoporozą. Złamanie nadgarstka to także problem bokserów i bokserek. Przyczyny urazu wynikają oczywiście ze specyfiki tej dyscypliny sportowej. Jakie są objawy złamania nadgarstka? O urazie może świadczyć obrzęk, trudności w poruszaniu dłonią, a także widoczny krwiak. W takiej sytuacji należy udać się do lekarza lub szpitala, aby wykluczyć bądź potwierdzić złamanie nadgarstka. Leczenie zależy od specyfiki złamania. Kiedy rozpocząć rehabilitację nadgarstka? Rehabilitacja po złamaniu nadgarstka jest kolejnym etapem leczenia urazu – wcześniej konieczne jest badanie RTG, które pozwoli określić, czy rzeczywiście doszło do złamania, a także ocena rodzaju urazu przez lekarza. Następnie specjalista podejmuje decyzję o unieruchomieniu kończyny i w tym czasie nie ma możliwości prowadzenia rehabilitacji nadgarstka. Dopiero po zdjęciu gipsu można przejść do fizjoterapii – najczęściej jest zalecana ze względu na skutki długiego unieruchomienia. Jak długo trwa rehabilitacja po złamaniu nadgarstka? Czas pracy z pacjentem zależy od wielu czynników, dlatego ustalamy to indywidualnie. Na długość trwania fizjoterapii wpływa również zaangażowanie samego pacjenta. Bez względu na sposób unieruchomienia kończyny, nasz specjalista pomoże Ci przejść przez rehabilitację nadgarstka po złamaniu. W centrum w Skórzewie koło Poznania możesz liczyć na indywidualnie opracowany plan leczenia, uwzględniający ćwiczenia dopasowane do stanu pacjenta lub pacjentki. Ważne jest jednak nie tylko to, jak wygląda rehabilitacja po złamaniu nadgarstka, ale również jak bardzo jest zaangażowana osoba po urazie. Tylko starannie wykonywane ćwiczenia mogą przynieść efekty w postaci mniejszych dolegliwości bólowych i powrotu do pełnej sprawności w obrębie uszkodzonej kończyny. Rehabilitacja może różnić się w zależności od tego, czy doszło do złamania kości promieniowej, kości łódeczkowatej, czy nasady bliższej kości ramiennej bądź piszczelowej. Oprócz tego w naszym centrum prowadzona jest: rehabilitacja po złamaniu łokcia,rehabilitacja po złamaniu ręki,rehabilitacja po złamaniu kości śródstopia,rehabilitacja po złamaniu miednicy. Decydując się na rehabilitację ręki po złamaniu nadgarstka w naszym centrum, możesz liczyć na profesjonalną opiekę, wskazówki na każdym etapie terapii oraz rozwianie Twoich wątpliwości przez specjalistę, jeśli tylko zajdzie taka potrzeba. Dzięki temu dużo łatwiej będzie Ci osiągnąć oczekiwane efekty. Złamania kości łódeczkowatej to najczęstsze uszkodzenia kości nadgarstka. Zdjęcia radiologiczne (RTG) wykonane bezpośrednio po urazie mogą nie wykazać obecnego złamania, co utrudnia wczesne rozpoznanie i wdrożenie właściwego leczenia. Typowy mechanizm urazu i dokładne badanie fizykalne mogą być kluczowe dla ustalenia wstępnego rozpoznania. Podejrzenie złamania jest wskazaniem do założenia opatrunku gipsowego typu rękawiczka balowa i powtórzenia radiogramów za dwa tygodnie. Wybór leczenia zachowawczego lub operacyjnego zależy od lokalizacji i stabilności złamania, podobnie jak rokowanie. Epidemiologia Złamanie kości łódeczkowatej jest najczęstszym złamaniem kości nadgarstka i stanowi ok. 2% wszystkich złamań. Zwykle dotyczy młodych mężczyzn (20–30 lat) i jest wynikiem upadku na wyciągniętą przed siebie rękę w zgięciu grzbietowym nadgarstka. Przyjmuje się, że częstość złamań dotycząca poszczególnych lokalizacji wynosi:POLECAMY talia – 70%, dystalny biegun – 20%, biegun proksymalny – 10%. U części pacjentów (17%) złamaniu towarzyszą inne uszkodzenia nadgarstka i przedramienia. Uszkodzenie kości łódeczkowatej występujące rzadko u dzieci dotyczy najczęściej bieguna dalszego i może być leczone z powodzeniem unieruchomieniem w opatrunku gipsowym. Anatomia Kość łódeczkowata jest największą kością szeregu bliższego nadgarstka. Kształtem przypomina ziarno fasoli. Ustawiona jest w nachyleniu dłoniowym ok. 40 stopni. Około 80% powierzchni kości jest pokryte chrząstką stawową i tworzy połączenia z 5 kośćmi nadgarstka: promieniową, księżycowatą, główkowatą, czworoboczną większą i mniejszą – złamania mają charakter śródstawowy. Naczynia krwionośne wnikają do kości łódeczkowatej w miejscach przyczepu więzadeł promieniowo-łódeczkowato-główkowatego i międzynadgarstkowego grzbietowego. Za ukrwienie kości łódeczkowatej odpowiadają gałązki tętnicy promieniowej grzbietowa i dłoniowa wnikające do kości głównie od strony bieguna dalszego. Tłumaczy to gorsze rokowanie złamań końca bliższego i talii – zrost wymaga rewaskularyzacji okolicy złamania. Rozpoznanie Pacjent zgłasza się zwykle z bólem nadgarstka po upadku na wyciągniętą przed siebie rękę w zgięciu grzbietowym w stawie promieniowo-nadgarstkowym. Badanie kliniczne wykazuje typowo bolesność w rzucie kości łódeczkowatej, ból w trakcie ruchu w stawie nadgarstkowym w zgięciu dłoniowym i grzbietowym, odchyleniu łokciowym i promieniowym oraz ból w trakcie ruchów kciuka. Jeśli w badaniu fizykalnym dodatnie są cztery następujące testy kliniczne: tkliwość w tabakierce anatomicznej, bolesność guzka kości łódeczkowatej – anatomiczny punkt orientacyjny po stronie dłoniowej, ból przy kompresji w osi kciuka, ból w trakcie ruchu kciuka (tab. 1), badanie to ma wysoką czułość i swoistość przy rozpoznaniu omawianego uszkodzenia. W przypadku tylko jednego dodatniego testu można wykluczyć złamanie (ujemna wartość predykcyjna 96%). Ocena radiologiczna Poza typowymi projekcjami AP i boczną zalecane jest wykonanie zdjęcia PA w odchyleniu łokciowym nadgarstka oraz projekcji skośnej – ułożenie na kasecie stroną łokciową ręki w nawróceniu ok. 45 stopni. Jednak pomimo wykonania tych czterech zdjęć warto jeszcze raz przeanalizować badanie kliniczne i mechanizm urazu. Radiogramy wykonane świeżo po urazie mogą być prawidłowe pomimo obecnego złamania. Zaleca się ich powtórzenie po ok. 2 tygodniach. U wymagających pacjentów można rozważyć wykonanie tomografii komputerowej (TK) lub rezonansu magnetycznego nadgarstka w celu ostatecznego potwierdzenia lub wykluczenia złamania w 3. dobie od urazu, by uniknąć niepotrzebnego unieruchomienia. Dodatkowe badania obrazowe mogą się okazać przydatne w wyborze metody leczenia – badanie rentgenowskie (RTG) może nie wykazać przemieszczenia widocznego w TK. Kryteria przemieszczenia odłamów to szczelina złamania > 1 mm w projekcji AP lub skośnej, kąt księżycowato-główkowaty > 15 stopni lub księżycowato-łódeczkowy > 45 stopni. W tym miejscu warto porównać koszt wykonania badania TK do 2-tygodniowej absencji w pracy związanej z unieruchomieniem, ceny wykonania 4 radiogramów, opatrunku gipsowego i dodatkowych wizyt kontrolnych. Około 1/5 pacjentów unieruchomionych z powodu podejrzenia złamania ma złamanie kości łódeczkowatej. Podział Złamania dzieli się pod względem lokalizacji zgodnie z klasyfikacją Mayo na złamania 1/3 bliższej, talii, 1/3 dalszej, dystalnej powierzchni stawowej, guzka kości łódeczkowatej. Ważna przy wyborze metody leczenia jest ocena stabilności złamania. Wyróżnia się złamania przemieszczone i nieprzemieszczone. Stosuje się także klasyfikację Russe dzielącą złamania pod kątem przebiegu szczeliny (skośne horyzontalne, poprzeczne, skośne wertykalne) i klasyfikację Herberta obejmującą również powikłania zrostu kości łódeczkowatej. Leczenie nieoperacyjne W przypadku świeżych nieprzemieszczonych złamań talii lub bieguna dalszego można zastosować unieruchomienie gipsowe typu rękawiczka balowa na 2–3 miesiące lub do czasu potwierdzenia zrostu kostnego. Podobnie jeśli rozpoznanie jest ustalone w ciągu miesiąca od urazu. Przy podejrzeniu złamania kości łódeczkowatej powziętym na podstawie mechanizmu urazu i występowania typowych objawów klinicznych, przy prawidłowym obrazie RTG zalecane jest zastosowanie unieruchomienia gipsowego w łusce lub gipsie okrężnym typu rękawiczka balowa oraz ponowna ocena za 14 dni. Prawidłowe radiogramy po takim czasie od złamania pozwalają na rezygnację z opatrunku gipsowego i zalecenie powrotu do normalnej aktywności życiowej. Leczenie operacyjne Wskazania do leczenia operacyjnego obejmują złamania przemieszczone, złamania bieguna bliższego, złamanie wieloodłamowe oraz złamania nieprzemieszczone talii. Kryteria przemieszczenia odłamów to szczelina złamania > 1 mm w projekcji AP lub skośnej, kąt księżycowato-główkowaty > 15 stopni lub księżycowato-łódeczkowy > 45 stopni. Techniki operacyjne Przezskórna repozycja i stabilizacja śrubą kaniulowaną Przygotowanie polega na znieczuleniu splotu ramiennego pacjenta i założeniu opaski Esmarcha. Można ją wykonywać od strony dłoniowej (od bieguna dystalnego) lub grzbietowej (od bieguna bliższego). Pod kontrolą fluoroskopu identyfikuje się lokalizację i ustawienie odłamów. Po nacięciu skóry wprowadza się drut kierunkowy centralnie i wzdłuż długiej osi kości łódeczkowatej. Zmierzenie długości drutu przechodzącego przez kość pozwala na wybór długości śruby. Głębsze wprowadzenie drutu Kirschnera poza kość łódeczkowatą zapobiega jego wysunięciu się. Nawierca się kanał wiertłem kaniulowanym i pod kontrolą fluoroskopu wkręca się kaniulowaną śrubę kompresyjną. Mechanizm działania śruby opiera się na dwóch gwintach o różnym skoku, co powoduje zbliżanie się odłamów w trakcie wkręcania śruby. W przypadku przemieszczenia odłamów stosuje się druty Kirschnera wprowadzone w odłamy jako joysticki pozwalające na uzyskanie repozycji przed wprowadzeniem drutu kierunkowego i kaniulowanej śruby kompresyjnej. Otwarta repozycja i stabilizacja wewnętrzna W zależności od miejsca złamania preferowany jest dostęp grzbietowy (biegun proksymalny) lub dłoniowy (biegun dystalny). Podobnie jak w zespoleniu przezskórnym operację przeprowadza się w znieczuleniu splotu ramiennego i w niedokrwieniu pod kontrolą fluoroskopu. Przy operacji z dostępu dłoniowego wykonuje się podłużne cięcie nad ścięgnem zginacza promieniowego nadgarstka. Po otwarciu torebki stawowej i uwidocznieniu stawu promieniowo-łódeczkowatego można wprowadzić druty Kirschnera tak, by używając ich jak joysticków, zreponować złamanie i następnie ustabilizować je śrubą. Otwarta operacja pozwala na zaopatrzenie ewentualnych uszkodzeń towarzyszących złamaniu kości łódeczkowatej. Inne stosowane metody to stabilizacja drutami Kirschnera, z użyciem staplera lub minipłytki. Unieruchomienie pooperacyjne Czas unieruchomienia nadgarstka w łusce gipsowej lub ortezie wynosi 2–4 tygodni. Pełne obciążanie kończyny wskazane jest po ok. 2 miesiącach. Leczenie przeciwbólowe Leczenie przeciwbólowe zaczyna się już od unieruchomienia złamania w opatrunku gipsowym w przebiegu leczenia zachowawczego i zalecenia pacjentowi odpowiedniej farmakoterapii. Zasady leczenia bólu pooperacyjnego i profilaktyki przeciwbólowej są uniwersalne i opierają się na indywidualizacji terapii na podstawie monitorowania natężenia bólu odczuwanego przez pacjenta. Uwzględnić należy zarówno tło bólowe, jak i ból przypadkowy występujący w trakcie zmiany opatrunku. Wykorzystanie 11-stopniowej skali numerycznej (Numerical Rating Scale – NRS) pozwala na porównanie wyników i modyfikowanie dawek leków w trakcie rekonwalescencji zgodnie z drabiną analgetyczną. Na ból o niewielkim nasileniu należy stosować nieopioidowe leki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen, diklofenak, ketoprofen, lub paracetamol czy metamizol. Ból umiarkowany wymaga zastosowania dodatkowo słabego opioidu (tramadol). W przypadku występowania u pacjenta silnego bólu (≥ 7 w skali NRS) wskazana jest terapia skojarzona – silne opioidy wraz z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi. Ograniczenie miejscowego odczynu zapalnego i obrzęku tkanek jest dodatkowym działaniem NLPZ, podobnie jak profil bezpieczeństwa poszczególnych preparatów, który należy brać pod uwagę w trakcie planowania leczenia. Dawkowanie wybranych preparatów zaprezentowano w tabeli 2. Powikłania Do powikłań złamania kości łódeczkowej należą: zrost opóźniony, staw rzekomy, zrost w nieprawidłowym ustawieniu, jałowa martwica kości łódeczkowatej, niestabilność, ograniczenie zakresu ruchu nadgarstka, zwyrodnienie nadgarstka typu SNAC (scaphoid nonunion advanced collapsed). Rokowanie Wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia zachowawczego lub operacyjnego zwiększa szansę na szybszy zrost kostny i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań. Rokowanie leczenia jest zależne od lokalizacji złamania (tab. 3). Brak zrostu kości łódeczkowatej w większości przypadków prowadzi do zmian zwyrodnieniowych nadgarstka po upływie ponad 10 lat. Tab. 1. Testy stosowane w rozpoznawaniu złamania kości łódeczkowej Badanie Czułość (%) Swoistośc (%) tkliwość w tabakierce anatomicznej 100 9 bolesność guzka kości łódeczkowatej 100 30 ból przy kompresji w osi kciuka 100 48 ból w trakcie ruchu kciuka 66 69 dodatnie 4 testy 100 74 Tab. 2. Dawkowanie leków przeciwbólowych Nazwa leku Stosowana dawka Maksymalna dawka dobowa Droga podania paracetamol 500–1000 mg 4 g doustnie/dożylnie metamizol 500–1000 mg 5 g doustnie/dożylnie diklofenak 50 mg 150 mg doustnie ketoprofen 50–100 mg 200 mg doustnie/dożylnie ibuprofen 400 mg 1200–2400 mg doustnie naproksen 500 mg 1000 mg doustnie tramadol 50–100 mg 400 mg doustnie/dożylnie Tab 3. Lokalizacja złamania kości łódeczkowej a rokowanie Lokalizacja złamania Brak zrostu (%) talia 20 biegun dalszy <1 biegun bliższy 36 niestabilne 35 stabilne 15 Piśmiennictwo Suh N., Grewal R. Controversies and best practices for acute scaphoid fracture management. Journal of Hand Surgery 2018; 43: 4–12. Żyluk A. Złamania kości nadgarstka. Zaburzenia zrostu kości łódeczkowatej. Chirurgia Ręki 2017; 368–397. Greenspan A. Diagnostyka obrazowa w ortopedii. Medipage, Warszawa 2007. Green D. Green’s Operative Hand Surgery. Elsevier Philadelphia 2005. Azar Beaty Canale Campbell’s Operative Orthopeadics. Elsevier Philadelphia 2017. Woroń J. Leczenie bólu pooperacyjnego u chorych ortopedycznych. Praktyczna Ortopedia i Traumatologia 2016; 2: 6–13. Urazy okolicy nadgarstka i ręki są coraz częściej spotykanymi uszkodzeniami naszego organizmu. Wiąże się to zarówno ze wzrostem aktywności sportowej, wykonywaniem pracy manualnej oraz przy użyciu maszyn, a także starzejącym się społeczeństwem. Do najczęstszych złamań spośród kości nadgarstka należy złamanie kości łódeczkowatej. Złamanie to stanowi 60% wszystkich złamań spośród kości anatomiiKość łódeczkowata (os scaphoideum) swoim kształtem przypomina łódeczkę i jest największą kością bliższego szeregu nadgarstka. Łączy się z pięcioma innymi kośćmi. Jej bliższa powierzchnia łączy się z kością promieniową, natomiast powierzchnia dalsza z kością czworoboczną większą i czworoboczną mniejszą. Powierzchnia łokciowa łączy się z kością księżycowatą i główkowatą, a do powierzchni promieniowej przyczepia się więzadło poboczne promieniowe nadgarstka. Obraz kliniczny złamania kości łódeczkowatejDo złamania kości łódeczkowatej przeważnie dochodzi podczas upadku nanadgarstek ustawiony w badaniu klinicznym pacjent oprócz informacji o mechanizmie uszkodzenia, podaje:Ból uciskowy w okolicy guzka kości łódeczkowatejBól podczas kompresji w stawach nadgarstkaObecność obrzęku nadgarstkaZłamanie kości łódeczkowatej dobrze potwierdzić w badaniu obrazowym RTG lub rezonansem złamania kości łódeczkowatejDobór metody leczenia uzależniony jest od typu złamania wg skali Herberta:A – złamanie stabilneB – złamanie niestabilneC – zrost opóźnionyD – staw rzekomyRehabilitacja i rokowania w złamaniu kości łódeczkowatejW przypadku złamania bez przemieszczenia w pierwszym etapie stosujemy szynę gipsową w celu unieruchomienia nadgarstka i możliwości zrostu. W tym momencie ważne jest wdrożenie ćwiczeń palców, aby usprawnić przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. Przy złamaniach z przemieszczeniem często wymagane jest zespolenie wewnętrzne z nastawieniem metodą powinna obejmować:Ćwiczenia izometryczne zginaczy i prostowników palców oraz kciukaĆwiczenia czynne zwiększające zakres ruchu w stawie barkowymĆwiczenia supinacji oraz zgięcia i wyprostu stawu łokciowegoTerapię manualną dla poprawy ruchomości w stawach pomiędzy kośćmi nadgarstkaĆwiczenia przeciwobrzękowe i poprawiające krążenieĆwiczenia sprawności manualnejWspomagająco fizykoterapięRokowanie jest dobre. Problemy pojawiają się w przypadku braku zrostu z wytworzeniem stawu z serwisu mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy użytkownikiem serwisu a jego lekarzem, fizjoterapeutą czy osteopatą. Serwis ma z założenia charakter informacyjno-edukacyjny co przyczynia się do poszerzenia świadomościi wiedzy pacjenta, i pozwala dokonać wyboru, które sam, suwerennie podejmuję. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, zawartych w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z osobą specjalizująca się w danej dziedzinie. Administratorzy nie ponoszą żadnych konsekwencji wynikającychz wykorzystania informacji zawartych w serwisie, z pominięciem i nie przestrzeganiem procedur medycznych w tym badań (przedmiotowego/podmiotowego, diagnostyki, stworzenia planuterapii itp.) Jakie są przyczyny złamania kości łódeczkowatej? Kość łódeczkowata jest jedną z kości tworzących nadgarstek, która leży w pierwszym z dwóch szeregów kości nadgarstka po stronie kciuka (czyli po stronie promieniowej). Przyczyną złamania tej kości są najczęściej upadki z podparciem się nadgarstkiem. Jak często zdarzają się złamania kości łódeczkowatej? Złamania kości nadgarstka zdarzają się dość rzadko, ale spośród nich złamanie kości łódeczkowatej jest zdecydowanie najczęstsze. Zdarzają się głównie u młodych osób. Jakie są objawy złamania kości łódeczkowatej? Najważniejszym objawem złamania kości łódeczkowatej jest ból w okolicy tej kości związany z przebytym urazem – u podstawy kciuka. Ból nasila się przy uciskaniu tej okolicy, a także przy ruchach nadgarstka. Może również pojawić się obrzęk i zasinienie tej okolicy. Co zrobić w przypadku wystąpienia takich objawów? W przypadku przebytego urazu nadgarstka, gdy utrzymują się dolegliwości bólowe i ograniczenie ruchomości, należy zgłosić się na ostry dyżur ortopedyczny. Jak lekarz ustala rozpoznanie złamania kości łódeczkowatej? Ustalenie pewnego rozpoznania kości łódeczkowatej jest trudne. Po zebraniu wywiadu i przeprowadzeniu badania klinicznego nadgarstka ortopeda może podejrzewać złamanie tej kości, ale potwierdzenie tej diagnozy bywa kłopotliwe. Wszyscy pacjenci z podejrzeniem złamania kości łódeczkowatej kierowani są na RTG (często w celu porównania prześwietla się także zdrową rękę), które tylko w niektórych przypadkach uwidacznia złamanie. W wielu przypadkach złamanie jest obecne, ale nie widać go na wstępnym zdjęciu. Gdy ortopeda nie widzi złamania kości łódeczkowatej na zdjęciu, ale badanie kliniczne wskazuje, że możliwe, iż doszło do złamania, jest zobowiązany do zabezpieczenia pacjenta – założenia gipsu i skierowania na dalszą diagnostykę. Możliwości dalszej diagnostyki jest kilka i o tym, jak zostanie pokierowany pacjent, decyduje lekarz. Możliwe jest powtórzenie zdjęć RTG za 7–14 dni, wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego – od razu lub również po 7–14 dniach. Wynik pierwszego badania RTG w tym wypadku nie jest wiążący. Dopiero jeśli dalsza diagnostyka wykluczy złamanie, można pacjentowi zdjąć unieruchomienie. Dzieje się tak dlatego, że konsekwencje przeoczenia tego złamania są dla pacjenta dużo bardziej niebezpieczne w skutkach niż 1–2 tygodnie noszenia teoretycznie „zbędnego” unieruchomienia. Jakie są metody leczenia złamania kości łódeczkowatej? W przypadku, gdy złamanie kości łódeczkowatej zostanie jednak potwierdzone, w zależności od jego umiejscowienia (w jakiej części kości się znajduje), ortopeda zaproponuje pacjentowi odpowiednie leczenie. Kość łódeczkowata jest słabo ukrwiona i niektóre złamania, nawet nieprzemieszczone, powinny być od razu leczone operacyjnie – obecnie najczęściej jest to zespolenie śrubą. W przypadku nieprzemieszczonych złamań, których ukrwienie jest dobre, stosuje się opatrunek gipsowy na 6 tygodni. Wszystkie przemieszczone złamania kości łódeczkowatej kwalifikują się do leczenia operacyjnego. Jakie jest rokowanie w złamaniu kości łódeczkowatej? W przypadku, gdy diagnozę złamania postawiono odpowiednio wcześnie i wdrożono odpowiednie leczenie (unieruchomienie lub operacja w zależności od wskazań), rokowanie co do zrostu kości i powrotu pełnej funkcji nadgarstka jest dobre. Rokowanie jest zdecydowanie gorsze w przypadkach, gdy złamanie przeoczono – pacjent nie zgłosi się do lekarza od razu po urazie albo nie wykona dodatkowej zaleconej diagnostyki po pierwszym badaniu RTG, w którym złamanie nie było widoczne. Podobnie źle rokują pacjenci niestosujący się do zaleceń, którzy nie nosili zaleconego gipsu lub nie poddali się zaleconej operacji. Nieleczone lub źle leczone złamanie kość łódeczkowatej bardzo często się nie goi, co powoduje, że w miejscu złamania powstaje tzw. staw rzekomy. Staw rzekomy to nieprawidłowe ruchome połączenie między dwoma kośćmi, a w zasadzie między dwoma fragmentami jednej kości, które w prawidłowych warunkach są zrośnięte. Staw rzekomy wytwarza się np. w miejscu złamania kości, kiedy nie dojdzie do prawidłowego zrostu, a dwa złamane fragmenty kości pozostają względem siebie ruchome. Wówczas leczenie operacyjne jest konieczne, żeby zapobiec zmianom zwyrodnieniowym nadgarstka. Takie leczenie jest zdecydowanie bardziej skomplikowane niż procedury po świeżym złamaniu. Często konieczne jest wykorzystywanie przeszczepów kostnych z innych okolic ciała pacjenta. Brak operacyjnego zaopatrzenia stawu rzekomego kości łódeczkowatej doprowadza do uogólnionej destrukcji nadgarstka – ograniczenia funkcji, przewlekłych dolegliwości bólowych. Co zrobić, żeby uniknąć złamania kości łódeczkowatej? Profilaktyka złamań kości łódeczkowatej sprowadza się bezpośrednio do profilaktyki upadków – głównie podczas uprawiania sportów. Lekarz, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu. W swojej praktyce zajmuje się głównie traumatologią sportową, chirurgią artroskopową i chirurgią ręki. Członkini polskich i europejskich towarzystw naukowych skupiających artroskopistów oraz chirurgów ręki. Regularnie uczestniczy w kongresach i szkoleniach, stale udoskonalając swoje umiejętności, ale również dzieli się swoją wiedzą jako wykładowca na konferencjach i instruktor na kursach dla lekarzy. Realizowała stypendia naukowe w Luksemburgu i USA. Autorka publikacji naukowych i popularnonaukowych z dziedziny ortopedii. W swojej praktyce preferuje małoinwazyjne metody leczenia operacyjnego, a w przypadku konieczności stosowania unieruchomienia – nowoczesne, lekkie opatrunki. Pracuje w Carolina Medical Center w Warszawie. Podczas codziennej aktywności ruchowej często dochodzi do różnego rodzaju wypadków. Zwłaszcza kończyny górne ze względu na swoją budowę są podatne na liczne urazy. Do najczęstszych zalicza się złamania kostne. Dochodzi do nich zazwyczaj podczas urazu bezpośredniego, np. w wyniku wypadku komunikacyjnego lub podczas upadku na wyciągniętą rękę. Ich efektem jest znaczne ograniczenie wykonywania czynności codziennych. Proces leczenia i kompleksowego usprawniania po złamaniach, zwłaszcza w okolicy stawu nadgarstkowego, jest skomplikowany ze względu na zaawansowaną budowę anatomiczną. W tego rodzaju urazach bardzo efektywne jest szybkie wprowadzenie procesu usprawniania. Fizjoterapia powinna być prowadzona przez doświadczony zespół fizjoterapeutów lub rehabilitantów, pod szczególną kontrolą lekarza ortopedy. Budowa anatomiczna nadgarstka Na ręce, w skład której wchodzi zwykle 27 kości, odróżnia się trzy odcinki: nadgarstek, śródręcze, palce. Nadgarstek składa się z ośmiu kości ułożonych w dwa szeregi po cztery kości, jeden bliższy i jeden dalszy. W skład szeregu bliższego, licząc od kości promieniowej do łokciowej, wchodzą:POLECAMY kość łódeczkowata – jest największą kością szeregu bliższego. Nazwę otrzymała w związku ze swym względnym podobieństwem do miniatury łodzi. Powierzchnia bliższa jest wypukła, gładka i łączy się stawowo z dalszym końcem kości promieniowej. Powierzchnia dalsza, również gładka i wypukła, łączy się stawowo z kością czworoboczną większą oraz czworoboczną mniejszą. Powierzchnia łokciowa w swym mniejszym, sierpowatym odcinku górnym łączy się stawowo z kością księżycowatą, w swym większym, wklęsłym odcinku dolnym – z kością główkowatą. Powierzchnia promieniowa jest chropowata i wąska; do niej przyczepia się więzadło poboczne promieniowe nadgarstka. Na powierzchni grzbietowej znajduje się wąski, chropowaty rowek, do którego przyczepiają się więzadła. Powierzchnia dłoniowa jest u góry wklęsła, u dołu i bocznie wypukła; wytwarza tu guzek kości łódeczkowatej, do którego przyczepiają się troczek zginaczy i odwodziciel krótki kciuka. Kość łódeczkowata łączy się stawowo z pięcioma kośćmi: od góry z kością promieniową, od dołu z kością czworoboczną większą i mniejszą, od strony łokciowej z kością księżycowatą i główkowatą [1]; kość księżycowata, kość trójgraniasta, kość grochowata. Szereg dalszy nadgarstka, licząc w tym samym porządku, stanowią kości: czworoboczna większa, czworoboczna mniejsza, główkowata, haczykowata. R e k l a m a Wszystkie kości nadgarstka są kośćmi krótkimi i na każdej z nich – z wyjątkiem kości grochowatej – wyróżnia się sześć powierzchni: bliższą, dalszą, przyśrodkową, boczną, dłoniową i grzbietową. W powierzchnie stawowe są zaopatrzone te kości, które są zwrócone do kości sąsiednich. Pozostałe powierzchnie są nierówne i stanowią pola przyczepów więzadeł. Kości nadgarstka w całości układają się w taki sposób, że tworzą łuk wypukłością zwrócony w kierunku grzbietu ręki. W wyniku tego po stronie dłoniowej powstaje bruzda nadgarstka. Jest ona pogłębiona dwiema wyniosłościami: wzdłuż brzegu bocznego nadgarstka przebiega wzniosłość boczna, czyli promieniowa, utworzona przez guzek kości łódeczkowatej i guzek kości czworobocznej większej, natomiast wyniosłość przyśrodkową, czyli łokciową, tworzą kość grochowata i haczyk kości haczykowatej. Do obu tych wyniosłości umocowuje się poprzecznie biegnące więzadło zwane troczkiem zginaczy, które zamyka bruzdę nadgarstka w kanał nadgarstka. Przez kanał nadgarstka przebiegają ścięgna mięśni zginaczy palców, nerwy i naczynia krwionośne [2]. Kościec nadgarstka jako całość Rozpatrywany w swej całości nadgarstek ma kształt mniej więcej czworokątny; jego wymiary poprzeczne są znacznie większe od wymiarów pionowych. Szereg bliższy kości nadgarstka ma u góry jajowatą, silnie wypukłą powierzchnię stawową, utworzoną głównie przez kości łódeczkowatą i księżycowatą, w mniejszym stopniu przez kość trójgraniastą. Kość łódeczkowata i część promieniowa kości księżycowatej łączą się z powierzchnią stawową nadgarstkową kości promieniowej; część łokciowa kości księżycowatej i kość trójgraniasta – z krążkiem stawowym stawu promieniowo-nadgarstkowego, położonym między nimi a głową kości łokciowej. Kość grochowata nie łączy się ani z kośćmi przedramienia, ani z szeregiem dalszym kości nadgarstka, tylko z powierzchnią dłoniową kości trójgraniastej. Od dołu szereg bliższy jest ograniczony wyraźnie esowato zakrzywioną powierzchnią; jej część promieniowa, utworzona przez część kości łódeczkowatej, jest silnie wypukła i występuje znacznie ku dołowi; część łokciowa, utworzona przez kość łódeczkowatą, księżycowatą i trójgraniastą, wytwarza wyraźnie ku górze wpuklone wgłębienie. Szereg dalszy kości nadgarstka ma u góry silnie zakrzywioną powierzchnię, będącą na ogół odciskiem powierzchni dolnej szeregu bliższego. Część promieniowa szeregu dalszego, utworzona przez kości czworoboczne większą i mniejszą, jest wklęsła, część łokciowa, utworzona przez kość łódkowatą i haczykowatą, jest bardzo ku górze wypukła. Dolne ograniczenie szeregu dalszego wytwarza powierzchnię nierówną, falistą, do której przylegają kości śródręcza. Najbardziej promieniowo znajduje się powierzchnia siodełkowata kości czworobocznej większej dla pierwszej kości śródręcza; następnie druga powierzchnia – kości czworobocznej mniejszej – łączy się z drugą kością śródręcza, która poza tym przylega do kości czworobocznej większej i główkowatej. Trzecia z kolei powierzchnia – kości główkowatej – łączy się z trzecią kością śródręcza. Wreszcie odpowiednie powierzchnie kości haczykowatej, najbardziej łokciowo położonej, przylegają do czwartej i piątej kości śródręcza; czwarta kość śródręcza poza tym przylega również do kości główkowatej. Po stronie grzbietowej nadgarstek jest wypukły i pokryty ścięgnami prostowników ręki. Powierzchnia dłoniowa jest wklęsła i wytwarza bruzdę nadgarstka, która tym bardziej się pogłębia, że brzegi promieniowy i łokciowy unoszą się w kierunku dłoniowym. Wyniosłość promieniowa nadgarstka jest utworzona przez guzek kości łódeczkowatej oraz guzek kości czworobocznej większej. Po stronie łokciowej wznosi się kość grochowata i haczyk kości haczykowatej, które wspólnie tworzą wyniosłość łokciową nadgarstka. Między obiema tymi wyniosłościami rozpięty jest troczek zginaczy, który uzupełnia bruzdę nadgarstka w kanał. Przez kanał ten biegną ścięgna zginaczy palców i nerw pośrodkowy [1].Wyczuwalność Z kości nadgarstka wyraźnie wyczuwalne są obie wyniosłości i powierzchnie grzbietowe, zwłaszcza powierzchnia grzbietowa kości główkowatej [1].Struktura Każda kość nadgarstka jest utworzona z istoty gąbczastej, którą otacza cienka warstwa istoty zbitej. Beleczki istoty gąbczastej przylegają głównie równolegle do osi kończyny [1].Rozwój Rozwój kości nadgarstka jest bardzo opóźniony w porównaniu do wszystkich innych kości kończyny górnej. Kostnienie chrząstek rozpoczyna się tu dopiero po urodzeniu; rzadko kiedy punkt kostnienia dla kości główkowatej i haczykowatej występuje już u noworodka. Zazwyczaj nadgarstek kostnieje w ośmiu punktach, po jednym dla każdej kości. Mniej więcej w pierwszej połowie pierwszego roku życia powstaje punkt kostnienia dla kości główkowatej i haczykowatej, przy czym pierwsza nieco wyprzedza drugą. Natomiast między drugim i pół a trzecim rokiem życia występuje punkt kostnienia w kości trójgraniastej, między trzecim a piątym rokiem życia – w kości księżycowatej, między trzecim i pół a szóstym rokiem życia rozpoczyna się kostnienie kości czworobocznej większej i mniejszej, a między czwartym i pół a szóstym – kości łódeczkowatej. Ostatnia kostnieje kość grochowata – między ósmym a 12. rokiem życia. Nieraz w poszczególnych kościach mogą występować dwa punkty kostnienia. Czasami wyrostek rylcowaty trzeciej kości śródręcza tworzy oddzielną dodatkową kostkę, która wchodzi wtedy w skład kości nadgarstka [1].Zmienność Kościec nadgarstka przypomina stosunki, jakie spotyka się u bardzo odległych przodków człowieka, mianowicie u niektórych płazów i gadów, u których w szeregu bliższym występują trzy kości nazwane przez Gegenbauera kością promieniową, pośrednią i łokciową nadgarstka, w szeregu dalszym zaś pięć kości nadgarstka, z których każda łączy się z odpowiadającą jej kością śródręcza. Kości nadgarstka czwarta i piąta zlewają się ze sobą, tworząc kość haczykowatą, lub też kość nadgarstka piąta zanika, a kość nadgarstka czwarta powiększa się, odpowiadając kości haczykowatej. Podział kości czwartej nadgarstka zaznacza się czasami zarówno u człowieka, jak i u niższych ssaków. Między obu szeregami kości nadgarstka występuje szereg trzeci, składający się z jednej lub większej liczby kości, tzw. kości środkowych. W obrębie nadgarstka występują bowiem czasem po stronie dłoniowej i grzbietowej dodatkowe kości; kości te należy uwzględniać dla uniknięcia błędów w ocenie zdjęć rentgenologicznych [1]. Złamanie kości łódeczkowatej Spośród wszystkich kości nadgarstka kość łódeczkowata najczęściej ulega złamaniu [3]. Złamanie kości łódeczkowatej zdarza się najczęściej u młodych mężczyzn pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Przypadki złamań u dzieci są wyjątkowo rzadkie [4, 5]. Leczenie zwłaszcza tego uszkodzenia jest procesem skomplikowanym pod każdym względem. Omawiane schorzenie w wielu przypadkach jest lekceważone ze względu na niewielkie dolegliwości bólowe. Z powodu słabego ukrwienia różnego rodzaju złamania w obrębie kości łódeczkowatej mogą się wolniej goić, co w perspektywie czasu doprowadza do wielu powikłań, np. jałowej martwicy kości. Przyczyny złamania kości łódeczkowatej to upadek na wyprostowany staw nadgarstkowy, upadek na zgięty grzbietowo staw nadgarstkowy przy jego równoczesnym odchyleniu dopromieniowym. Tego typu złamanie kości łódeczkowatej powstaje zazwyczaj przy uprawianiu dyscyplin sportowych, takich jak: piłka nożna, piłka ręczna, jazda na nartach, jazda na rowerze, różnorodne sporty walki, np. boks. Objawy złamania kości łódeczkowatej to ból (okolicy stawu nadgarstkowego), nadmierna tkliwość (stawu nadgarstkowego), obrzęk (zazwyczaj niewielki), krwiak – powstaje na skutek przerwania ciągłości naczyń krwionośnych, zmiany skórne (zaczerwienienie, w dużej mierze ze względu na stan zapalny), ograniczenie ruchomości (stawu nadgarstkowego), zaawansowane zaburzenie czynności manualnych dłoni. Proces diagnostyczny Diagnoza różnorodnych urazów w obrębie stawu nadgarstkowego, w tym przede wszystkim złamania kości łódeczkowatej, nie jest prosta. Wymaga ona dużego doświadczenia lekarza prowadzącego kompleksowy proces diagnostyczny. Na wizycie przeważnie u lekarza pierwszego kontaktu zostanie przeprowadzone badanie, w skład którego wchodzi test uciskowy. Oprócz tej procedury porównuje się jeden nadgarstek do drugiego, aby ocenić zaburzenie podstawowych obrysów. W dalszej kolejności lekarz wypisze skierowanie do specjalisty ortopedy i zleci badania obrazowe. Zalicza się do nich przede wszystkim: RTG (w różnych projekcjach, zdj. 1), rezonans magnetyczny, tomograf komputerowy, scyntygrafię. 1. Rentgen stawu nadgarstkowego Jeżeli lekarz nieodpowiednio zdiagnozuje omawiane złamanie, a co za tym idzie – zastosuje nieodpowiednie leczenie, mogą powstać na przestrzeni czasu różnorodne powikłania. Zalicza się do nich ograniczenie ruchomości, niedowłady, porażenia (wynikające z poszczególnych uszkodzeń określonych nerwów), deformacje kostne (uszkodzonego odcinka), przykurcze, np. mięśniowe. Leczenie Po właściwie przeprowadzonym procesie diagnostycznym należy bezzwłocznie rozpocząć odpowiedni proces leczenia. Można go podzielić na: leczenie zachowawcze – w tym przypadku zazwyczaj stosuje się opatrunek gipsowy. Czas unieruchomienia waha się przeważnie od sześciu do ośmiu tygodni. W mniej skomplikowanych złamaniach można zastosować dokładnie dopasowaną ortezę lub specjalistyczną szynę. Przed założeniem obu wspominanych usztywnień rekomenduje się zastosowanie w miejscu urazu odpowiedniego preparatu przeciwbólowego, np. Diky 4%. Dzięki dostępnemu aplikatorowi można dokładnie odmierzyć odpowiednią dawkę i precyzyjnie nałożyć ją na okolicę złamania. Ponadto w skład leczenia zachowawczego wchodzi: postępowanie farmakologiczne, np. stosowanie leków: – przeciwbólowych, przeciwzapalnych, – poprawiających miejscowe krążenie, – rozluźniających, np. tkanki miękkie; fizjoterapeutyczne, np. zastosowanie pola magnetycznego (przenika przez opatrunek gipsowy), laseroterapii punktowej (w przypadku szyny gipsowej); leczenie operacyjne – wprowadza się je, kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi pożądanych efektów. Stosuje się je również przy złamaniach niestabilnych, z przemieszczeniem oraz urazami towarzyszącymi. Świeże złamania z przemieszczeniem odłamów leczy się, stosując operacyjne nastawienie odłamów i ich zespolenie. Rodzaj zastosowanego materiału zespalającego nie ma znaczenia dla postępu zrostu [6, 7]. Należy pamiętać, iż po leczeniu zarówno zachowawczym, jak i operacyjnym trzeba bezapelacyjnie wprowadzić kompleksowy program po złamaniu kości łódeczkowatej Po tego typu urazie ze względu na np. gorsze ukrwienie kości łódeczkowatej występują powikłania, do których zalicza się powstanie stawu rzekomego (może przebiegać bezobjawowo lub z niewielkimi dolegliwościami, szczególnie w pierwszych kilku latach po złamaniu) [6], przyspieszenie zmian zwyrodnieniowych, powstanie jałowej martwicy kości. Standaryzacja postępowania fizjoterapeutycznego po złamaniu kości łódeczkowatej leczonej zachowawczo W przypadku złamania kości łódeczkowatej wskazane jest jak najszybsze wprowadzenie fizjoterapii. Należy ją wprowadzić już w trakcie unieruchomienia opatrunkiem gipsowym lub szyną gipsową. Takie postępowanie trzeba podzielić na kilka okresów. Czas trwania określonego okresu i jego złożoność w dużej mierze są uzależnione od właściwego zrostu kostnego. I okres Czas trwania: od pierwszego dnia do szóstego–ósmego tygodnia. Jest to czas, w którym intensywnie następuje zrost kostny. W tym okresie stosuje się zabiegi z zakresu zarówno fizykoterapii, jak i kinezyterapii. Powinny być one wykonywane codziennie, a niektóre nawet dwa razy dziennie. Na tym etapie należy zmniejszyć aktywność ruchową kończyny górnej. Od rozległości opatrunku gipsowego zależy złożoność rehabilitacji. W tym etapie właściwe jest również stosowanie farmakoterapii mającej głównie działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz rozluźniające tkanki miękkie. Cele: działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, działanie przeciwobrzękowe. Fizykoterapia: pole magnetyczne; stosowane bezpośrednio na miejsce złamania, ponieważ przenika przez opatrunek gipsowy, powodując jednocześnie stymulację i przyspieszenie zrostu kostnego; 6–10 mT, 30–40 Hz, impuls prostokątny, czas 30 min; laseroterapia punktowa; stosowana na odcinki ciała nieobjęte opatrunkiem, np. palce; 6–12 J/cm2 , długość fali 800–950 nm, czas 4–7 min; krioterapia miejscowa; stosowana na odcinki ciała nieobjęte opatrunkiem gipsowym, np. palce; czas 3 min; bioptron; stosowany na odcinki ciała nieobjęte opatrunkiem gipsowym, np. palce; czas 20 min. Kinezyterapia: delikatne ćwiczenia bierne; w zależności od rozległości opatrunku gipsowego stosuje się ćwiczenia np. palców, łokcia; czas 10 min; delikatne ćwiczenia czynno-bierne; w zależności od rozległości opatrunku gipsowego stosuje się ćwiczenia np. palców; czas 10 min; delikatne ćwiczenia czynne; w zależności od rozległości opatrunku gipsowego stosuje się ćwiczenia np. palców, łokcia; czas 10 min (zdj. 2A–5B). 2A-B. Delikatne ćwiczenia czynne 3A-B. Delikatne ćwiczenia czynne 4A-B. Delikatne ćwiczenia czynne 5A-B. Delikatne ćwiczenia czynne II etap Czas trwania: od szóstego–ósmego tygodnia do ok. czwartego miesiąca (ten czas jest uzależniony od zrostu kostnego oraz od postępów rehabilitacji). W tym okresie następuje stopniowa intensyfikacja postępowania fizjoterapeutycznego (stosuje się zabiegi z zakresu zarówno fizykoterapii, jak i kinezyterapii). Powinny być one wykonywane co najmniej trzy razy w tygodniu (jeżeli nie występują żadne inne przeciwwskazania medyczne). Na tym etapie należy zmniejszyć aktywność ruchową kończyny górnej i jednocześnie zwrócić szczególną uwagę na bezpieczne wykonywanie czynności dnia codziennego. Od prawidłowego zrostu kostnego zależy złożoność postępowania usprawniającego. W tym etapie w zależności od wskazań medycznych zaleca się stosowanie farmakologii, leków o działaniu przeciwbólowym oraz przeciwzapalnym. Można zastosować produkt z grupy NLPZ z substancją czynną diklofenak w postaci np. aerozolu Diky 4%. Jest to preparat, który można wykorzystać przy różnego rodzaju urazach kostno-stawowych. Cele: działanie przeciwbólowe, działanie przeciwobrzękowe, działanie poprawiające ruchomość, działanie wzmacniające siłę mięśniową, działanie wzmacniające wytrzymałość mięśniową, działanie poprawiające biomechanikę, działanie poprawiające trofikę skóry. Fizykoterapia: krioterapia miejscowa; czas 3 min; laseroterapia; 6–12 J/cm2 , długość fali 800–950 nm, czas 4–7 min; jonoforeza; z substancji przeciwbólowej, przeciwzapalnej oraz wzmacniającej zrost kostny; czas 15 min; elektrostymulacja; czas 15 min; prądy TENS; czas 15 min; Sollux; czas 15 min; wirówka; czas 10 min. Kinezyterapia: ćwiczenia izometryczne, ćwiczenia czynne; czas 10 min; ćwiczenia przyrządowe; czas 15 min; ćwiczenia z elastycznym oporem; czas 10 min (zdj. 6A–8B); ćwiczenia sensomotoryczne; czas 10 min (zdj. 9A–10B); ćwiczenia indywidualne z fizjoterapeutą; czas 15 min; ćwiczenia w odciążeniu; czas 15 min; ćwiczenia samowspomagane; czas 10 min; ćwiczenia rozciągające; czas 5 min; ćwiczenia oporowe; czas 10 min (zdj. 11A–B); mobilizacja; czas 15 min; masaż; czas 10 min; rolowanie; czas 5 min; kinesiotaping. 6A-B. Ćwiczenia z elastycznym oporem 7A-B. Ćwiczenia z elastycznym oporem 8A-B. Ćwiczenia z elastycznym oporem 9A-B. Ćwiczenia sensomotoryczne 10A-B. Ćwiczenia sensomotoryczne 11A-B. Ćwiczenia oporowe Powyższa standaryzacja postępowania fizjoterapeutycznego jest przykładowym modelem usprawniania po złamaniu kości łódeczkowatej. Właściwie zbilansowane odżywianie zgodne z aktualnymi wymogami zwłaszcza po złamaniu kości daje w perspektywie czasu bardzo dobre wyniki. Ważne jest przemyślane i odpowiednie przyswajanie wapnia, białka, witaminy D, składników mineralnych, np. potasu, magnezu, fosforu, cynku. Należy pamiętać, aby w trakcie gojenia się złamania kości unikać nadmiernego spożywania przede wszystkim: soli, kofeiny, alkoholu. Wszystkie wyżej wymienione produkty powodują zaburzenie gospodarki wapniowej oraz zwiększają wydalanie wapnia z moczem. Podsumowanie Aktywny tryb życia oraz nieszczęśliwe wypadki przyczyniają się w dużej mierze do różnorodnych złamań. Kończyny górne są bardzo na to narażone. Staw nadgarstkowy w codziennym funkcjonowaniu człowieka odgrywa wiele kluczowych ról. Jest odpowiedzialny za wykonywanie czynności precyzyjnych. Leczenie omawianego urazu jest procesem skomplikowanym, wymagającym przede wszystkim dużego doświadczenia personelu medycznego. Szybkie i odpowiednie postępowanie fizjoterapeutyczne w dużej mierze przywraca właściwe funkcjonowanie chorego w codziennym życiu. Piśmiennictwo Bochenek A. A., Reicher M. M. Anatomia człowieka. T. 1: Anatomia ogólna. Kości, stawy i więzadła, mięśnie. Wyd. 13. PZWL. Warszawa 2020. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A. Anatomia człowieka. T. 1. AWF Wrocław. Wrocław 2002. Arsalan-Werner A., Sauerbier M., Mehling Current concepts for the treatment of acute scaphoid fractures. European Journal of Trauma and Emergency Surgery 2016; 42 (1): 3–10. Ishikawa J., Cooney III Niebur G. et al. The effects of wrist distraction on carpal kinematics. J Hand Surg 1999, 24 (1): 113–120. Greene Hadied LaMont Scaphoid fractures in children. J Hand Surg 1984; 9 (4): 536–541. Herndon Scaphoid fractures and complication. American Academy of Orthopaedic Surgeons Red. Pfeffer 1993. Mazurek T. Ocena wyników leczenia stawów rzekomych kości łódeczkowatej metodą zespolenia śrubą według McLaughlina. Praca doktorska z zasobów Biblioteki Głównej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Gdańsk 1997. Gips na osiem tygodni Początkowo ręka musi zostać unieruchomiona. Okres unieruchomienia jest długi i średnio wynosi osiem tygodni. Czasem może być to nawet więcej. W czasie unieruchomienia wykonywane są regularne kontrole, które mają na celu określić, jak przebiega gojenie się złamania. Po okresie unieruchomienia, kiedy kość się zrośnie, może okazać się konieczna rehabilitacja. Po długim okresie unieruchomienia sprawność całej ręki jest obniżona. A po zdjęciu gipsu… rehabilitacja W początkowym okresie stopniowo wraca się do wykonywania ruchów w nadgarstku. Przeciwwskazane są wszelkie ruchy wywołujące dolegliwości bólowe, w tym pchanie ręką i podnoszenie nawet niewielkich ciężarów. Bynajmniej nie chodzi tu o te z siłowni, ale małe, codzienne czynności tj. noszenie zakupów, czy podnoszenie dziecka. Kiedy bolesność podczas ruchów ustąpi rehabilitant stopniowo wdroży kolejne ćwiczenia. Wykonywanie ruchów wbrew bólowi szkodzi i opóźnia całkowite wygojenie się kontuzji. Do ćwiczeń z powodzeniem dołączana jest fizykoterapia. Stosuje się masaże, techniki mobilizacji stawów, elektroterapię, oklejanie specjalnymi taśmami – kinezytaping. Niektóre przypadki wymagają postępowania zabiegowego. Operacyjnie leczy się złamania przemieszczone oraz takie, które nie goją się przez co najmniej 16 tygodni. Zobacz też: Rehabilitacja po złamaniu kości promieniowej Ćwiczenia po wygojeniu się złamania Są to przykładowe ćwiczenia, które często przepisywane są pacjentom po złamaniu kości łódeczkowatej. Wskazana jest konsultacja z rehabilitantem i ustalenie indywidualnego planu ćwiczeń. W żadnym wypadku nie należy wykonywać poniższych ćwiczeń jeśli powodują ból lub dyskomfort. Ćwiczenie 1 Oprzyj przedramię na stole. Ręka ma zwisać swobodnie poza krawędź stołu. Powoli zginaj i prostują rękę w nadgarstku aż do uczucia rozciągania. Nie powinieneś odczuwać bólu, a jedynie rozciąganie. Wykonaj 10 powtórzeń. Ćwiczenie 2 Ręka oparta o stół tak jak w poprzednim ćwiczeniu. Zginaj rękę w nadgarstku w płaszczyźnie poziomej, w lewo i prawo. Ruch wykonuj powoli do momentu aż poczujesz rozciąganie. Ćwiczenie wykonaj 10 razy. Ćwiczenie 3 Zegnij rękę w łokciu, tak by przedramię było prostopadłe do ramienia. Powoli odwracaj dłoń w jedną i drugą stronę, za każdym razem aż do uczucia rozciągania. Powtórz ćwiczenie 10 razy. Ćwiczenie 4 Do tego ćwiczenia potrzebna jest piłka. Tenisowa lub piłeczka rehabilitacyjna. Ściskaj piłkę jak najmocniej dasz radę. Każdy uścisk zatrzymaj na 5 sekund. Powtórz 10 ćwiczeniach możesz zastosować chłodzenie. Ćwiczenia powinny być wykonywane regularnie, trzy razy dziennie. Polecamy: Jakie ćwiczenia stosować w rehabilitacji kręgosłupa piersiowego? Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

rehabilitacja po złamaniu kości łódeczkowatej